(I) Od pracownika nie będziemy już żądać NIP!

Od 1 stycznia 2012 r. osoby nieprowadzące działalności gospodarczej będą posługiwały się numerem PESEL zamiast NIP.

Zgodnie z art. 67 nowelizacji z 1 stycznia 2012 r. zostanie zniesiony numer identyfikacji podatkowej, nadany osobom fizycznym objętym rejestrem PESEL, nieprowadzącym działalności gospodarczej lub niebędącym zarejestrowanymi podatnikami VAT. Od 1 stycznia 2012 r. jedynym identyfikatorem podatkowym tych osób jest numer PESEL. Oznacza to, że od zatrudnianych przez siebie pracowników nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących podatnikami VAT będziemy żądać tylko numeru PESEL, który stanie się dla nich jedynym identyfikatorem podatkowym.

Pracodawca powinien więc uzmysłowić pracownikom, że nie będą już musieli posługiwać się NIP – wystarczy PESEL. Jednak zatrudnione osoby prowadzące działalność gospodarczą albo będące zarejestrowanymi podatnikami VAT będą musiały podawać NIP w sytuacjach, gdy obowiązek taki wynika z przepisów, np. dla swoich rozliczeń VAT.

Nowelizacja ustawy ewidencyjnej wprowadza pojęcie identyfikatora podatkowego, którym jest:

• PESEL – w przypadku podatników będących osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL, nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami VAT,
• NIP – w przypadku pozostałych podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu.

Jak wynika z  wprowadzonego nowelizacją art. 5 ust. 2a ustawy ewidencyjnej, zgłoszenia identyfikacyjnego (w celu uzyskania NIP) nie dokonują podatnicy będący osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL:

• nieprowadzący działalności gospodarczej lub
• niebędący zarejestrowanymi podatnikami VAT.

W sprawach dotyczących m.in. zobowiązań podatkowych podatnicy mają obowiązek podawać identyfikator podatkowy na żądanie m.in. płatników podatków. Płatnicy ci są obowiązani żądać od podatników podania identyfikatora podatkowego i podawać go organom podatkowym na dokumentach związanych z wykonywaniem zobowiązań podatkowych. W odniesieniu do podatników określonych w powołanym wyżej art. 5 ust. 2a ustawy ewidencyjnej identyfikatorem tym będzie PESEL, a nie NIP.

Nowelizacja wchodzi w życie 1 września 2011 r., ale spora część przepisów wchodzi w życie dopiero 1 stycznia 2012 r., dlatego przewiduje ona także swoiste przepisy przejściowe. Jak wynika bowiem z art. 68 nowelizacji, w okresie od 1 września do 31 grudnia 2011 r. osoby określone we wspomnianym wyżej, dodanym nowelizacją art. 5 ust. 2a ustawy ewidencyjnej otrzymują numer NIP po zarejestrowaniu na nowych zasadach. Ponadto w okresie od 1 września do 31 grudnia 2011 r. nie można żądać numeru identyfikacji podatkowej od tych osób, jeśli obowiązek jego przedstawienia nie wynika z przepisu prawa, np. z  przepisów o VAT lub o działalności gospodarczej.
Sławomir Liżewski
specjalista w zakresie prawa gospodarczego

• Art. 1 oraz art. 67–69 ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o zasadach ewidencji i  identyfikacji podatników i płatników oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 171, poz. 1016); w tekście: nowelizacja.
• Ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 ze zm.); w tekście: ustawa ewidencyjna.